Homohistorjá : LLH

Historjjálaš govvadus

Ollu lesbain, homofiillain ja bifiillain lea buorre dilli Norggas odne. Mii beassat čájehit ráhkesvuođamet ja sohkabeallásašvuođamet áššáskuhttojuvvoma haga lága vuođul, muhto nu ii leamaš dilli álot.

1949: Álgodoaibma Norggas. Det Danske Forbundet af 1948 dagai šiehtadusa guvttiin norgalaš luohttámušolbmuin, ovttain Oslos ja ovttain Troanddimis. 



1950: Miessemánu 20. beaivvi: Norgga vuosttaš homofiillaid searvi doalai vuođđudančoahkkima. Searvvi namman šatta Forbundet av 1948 - Norsk seksjon av Det Danske Forbundet af 1948. Rolf Løvaas válljejuvvui ovdaolmmožin. 



1952: Skábmamánu 29. beaivvi: Iehčanas Norgga lihtu njuolggadusevttohus ovddiduvvui. Stivra geassádii ja ođđa stivra válljejuvvui. David Meyer (pseudonyma = hutkojuvvon namma) šattai ovdaolmmožin. 



1953: Guovvamánu 1. beaivvi: Organisašuvnna namma rievdaduvvui ođđa namman manin šattai Det Norske Forbundet av 1948.



1965: Geassemánu 15. beaivvi: Vuosttaš radioprográmma homofiliija birra sáddejuvvui NRKs. Prográmma bisttii 80 minuhta, ja prográmmajođiheaddji lei Liv Haavik. Doaimmaheaddji Torolf Elster oaivvildii ahte sus lei dehálaš fáddá ja attii sutnje nu guhkes sáddenáiggi go son háliidii!

1972: Ráŋggáštusláhka homoseksuálitehta vuostá fámohuhttojuvvui. Mearriduvvui seamma vuolimus ahki homo- ja heteroseksuálitehtii.   

1977: Norsk Psykiatrisk Forening heittii geavaheames homoseksuálitehta dávdan.

1978: Girko- ja oahpahusdepartemeanta dáhkidii dievas riektesihkkarvuođa homofiila oahpaheaddjiide skuvllas.



1979: Dievas vuoigatvuođat mearriduvvojedje homofiillaide suodjalusas.



1981: Erenoamáš ráŋggáštussuodjalus mearriduvvui homofiillaide (§§135a* & 349a).
*Dát paragráfa geahččaluvvui vuosttaš geardde rievttis geasset 1984. Pastor Hans Bratterud áššehuhttojuvvui Oslo Gávpotrievttis, muhto Alimusriekti gomihii áššehuhttinduomu juovlamánus 1984.  



1982: Sosiáladepartemeanta jávkadii homofiliija dávdadiagnosan. 



1992: Skábmamánu 29. beaivvi: LLH vuođđuduvvui go DNF-48 ja FHO ovttastuvvojedje. 



1993: Stuorradiggi mearrida guoibmevuođalága mii addá lesba ja homofiila páraide seamma vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid go dat mat heterofiila párain leat náittosvuođa bokte. Spiehkastat lea vuoigatvuohta adopteret mánáid (§4) ja vejolašvuohta soahpat guoibmevuođa girkus.



1998: Homofiillat ja lesbat leat dál mielde vealaheami vuostásaš paragráfas (§55a) bargobiraslágas. Muhto rahppojuvvo vejolašvuohta biehttalit virgádeames homofiillaid oskoservviin.

2002: Adopšuvdnalága nuppástuhttin mii rahpá daidda lesbaide ja homofiillaide vejolašvuođa adopteret skeaŋkamánáid, geat ellet registarastojuvvon guoibmevuođas.  

2003: Stuorradiggi mearrida vealahangildosa muhtun ássanviessolágaide.

2005: Stuorradiggi mearrida ođđa bargobiraslága mas lea sierra kapihtal suodjalusa birra vealaheami vuostá.

2006: Ráđđehus nuppástuhttá njuolggadusaid nu ahte álkit ja johtileappot lea vejolaš adopteret skeaŋkamáná mii lea plánejuvvon bearrašii.

2006: Stuorradiggi mearrida vuoigatvuođa oažžut váhnenruđaid mieleadnin.

2007: Ráđđehus evttoha árbenvuoigatvuođaid ovttasorruide, ja maiddái homofiila ovttasorruide.

2007: Ráđđehus evttoha oktasaš náittoslága, dás maiddái vuoigatvuođa árvvoštallojuvvot adoptiivaváhnemin ja vuoigatvuođa oažžut veahkehuvvon sahkkeheami.   

2007: Ráđđehus nammada lávdegotti mii galgá árvvoštallat ollisleabbo vealahussuodjalusa.

2008: Stuorradiggi mearrida oktasaš náittoslága mii addá lesbapáraide ja homofiila páraide vejolašvuođa náitalit, láhkanuppástus addá maiddái adopšuvdnageahččalanvuoigatvuođa ovttasohkabeallásaš páraide ja vuoigatvuođa lesbapáraide oažžut veahkehuvvon sahkkeheami.  

Lokale sider: